- پایگاه خبری و تحلیلی سینما ناب - http://30nemairan.com -

نرگس آبیار؛ فیلمساز اتمسفر ساز

حمید غفاریان – نرگس آبیار با ساخت فیلم سینمایی «اشیا از آنچه که در آینه می بینید به شما نزدیکترند» وارد فضای جریان اصلی سینمای ایران شد، فیلمی که در سال ۹۱ ساخته شد ….

نرگس آبیار با ساخت فیلم سینمایی «اشیا از آنچه که در آینه می بینید به شما نزدیکترند» وارد فضای جریان اصلی سینمای ایران شد، فیلمی که در سال ۹۱ ساخته شد و در آن گلاره عباسی،حسام بیگدلو،امیر غفارمنش و رامسین کبریتی ایفای نقش کردند، این فیلم در جشنواره سی و یکم فیلم فجر در بخش نگاه نو به نمایش درآمد که مورد توجه قرار نگرفت و این رفتار در نگاه اول برای فیلمساز می توانست مانعی جهت حضور جدی باشد اما نرگس آبیار در سال ۹۲ سراغ یکی از داستان های خودش رفت و برای فیلم دومش از آن اقتباس کرد چراکه او در عرصه داستان نویسی هم حضوری فعال دارد و آثاری برای نوجوانان پدیدآورده و مجموعه داستان‌های دو خط (۱۳۷۸) و قصه زنی که همه‌اش یأس‌های فلسفی داشت (۱۳۸۱) و رمان‌های عروس آسمان (۱۳۷۹) – درباره زندگی رابعه عدویه – و کوه روی شانه‌های درخت (۱۳۸۲) را برای بزرگ‌سالان نوشت؛ رمان اخیر که مضمونی درباره جنگ ایران و عراق دارد، برنده جایزه هشتمین «جشنواره کتاب دفاع مقدّس» شده است.

در ایام نزدیکی جشنواره سی و دوم فیلم فجر صحبت بر سر حذف برخی از فیلمها از سوی هیات انتخاب مطرح شد و یکی از آن فیلم ها «شیار ۱۴۳» بود اما در نهایت با فشار رسانه ای و جا افتادن خود فیلم به عنوان یک اثر موفق دفاع مقدسی توانست به بخش اصلی جشنواره راه پیدا کند.

اتفاق مهم برای نرگس آبیار و «شیار ۱۴۳» زمانی رخ داد که در نشست خبری این فیلم در حالی که مورد نکوهش اهالی رسانه قرار گرفت، ابراهیم حاتمی کیا که در همان سال فیلم سینمایی «چ» را در جشنواره داشت در نشست خبری فیلم شرکت کرد و گفت: (من امسال با فیلم «چ» در سی و دومین جشنواره فیلم فجر حضور داشتم که اتفاقا بازیگر نقش زن آن مریلا زارعی است اما من با افتخار این فیلم را به مریلا زارعی بازیگر نقش الفت و نرگس آبیار کارگردان فیلم «شیار ۱۴۳» تقدیم می کنم. الفت شخصیت اصلی فیلم «شیار ۱۴۳» با نقش آفرینی مریلا زارعی مانند حاج کاظم فیلم آژانس شیشه ای هم در سینما و هم در ذهن مردم به خوبی به یادگار باقی خواهد ماند. مسوولان سینما و جشنواره فجر باید پاسخگو باشند که چه خوابی بر دوستان رخ داده که ابتدا نتوانستند فیلم «شیار ۱۴۳ » را در جشنواره فجر تحمل کنند تا کار به جایی برسد که برای حضور آن در جشنواره لابی کنند. من واقعا نمی‌فهمم که این فیلم باید چطور می‌بود تا انتخاب شود. آن‌ها یا خواب دیده‌اند یا وقتی فیلم را می‌بینند در احوالات دیگری بوده‌اند وگرنه بعید است که این فیلم از زیر دست آن‌ها رد شده باشد.)این صحبت های ابراهیم حاتمی کیا فضای احساسی را در جشنواره ایجاد کرد اما این صحبت های حاتمی کیا بی جواب نماند و علی معلم که در آن سال عضو هیات انتخاب جشنواره بود با انتشار یادداشتی پاسخ حاتمی کیا را این چنین داد:( «با توجه به حضور رسمی فیلم «شیار ۱۴۳ » در بخش مسابقه جشنواره‌ی فیلم فجر انگیزه گفته‌های آقای ابراهیم حاتمی‌کیا (که در اجرای نمایش‌های اینچینی در جشنواره‌ی فجر سابقه دارند) برای ایجاد یک جبهه‌ی جدید در موقعیت ملتهب سینمای ایران، پرسش برانگیز و پاسخ‌ساز است.ضمن ابراز تاسف از این بیانات قیم‌مابانه‌ی تبلیغاتی و سوزناک ایشان درباره‌ی هیات انتخاب فیلم فجر به احترام دست‌اندرکاران فیلم «چ»، جشنواره‌ی فیلم فجر و خانواده شهدا پاسخ سخنان ایشان را به بعد از اتمام جشنواره موکول خواهیم کرد.برای فیلم ایشان و همه یارانشان دریافت جوایز آنی و آتی را آرزومندیم.»)

این فضای ایجاد شده برای «شیار ۱۴۳» از معدود اتفاق هایی بود که در حین برگزاری جشنواره فیلم فجر رخ داد و همواره جریان های مختلفی در حال مصادره نرگس آبیار به عنوان فیلمساز نماینده طیف خویش بودند اما در این میان آبیار موضع آرام خود را گرفته بود و همچنین بابت این رفتارهایی که با ابراهیم حاتمی کیا شد به نوعی دلجویی کرد اما در نهایت در شب اختتامیه فجر «شیار ۱۴۳» توانست سیمرغ بلورین بهترین بازیگری را برای مریلا زارعی،جایزه ویژه هیات داوران و سیمرغ مردمی را به ارمغان بیاورد و در مقابل فیلم مهم «چ» از بخش های اصلی جشنواره نادیده گرفته شد. البته ناگفته نماند که «شیار ۱۴۳» در بخش تجلی اراده ملی هم بسیار خوش درخشید و جوایز بسیاری را از آن خود کرد.

«شیار ۱۴۳» موج تازه ای را در سینمای ایران ایجاد کرد و از فیلمساز خانم در سینمای ایران چهره جسور تری در عرصه ای متفاوت نمایان کرد، حالا او در سومین تجربه اش فیلم سینمایی «نفس» را این روزها در اکران دارد که به واسطه برخی اظهارنظرهای خود فیلمساز حواشی هم از جنس «شیار ۱۴۳» برایش بوجود آمده بوده که مهم ترین آن صحبت هایی است که وی در پاسخ به مریلا زارعی بیان کرده است که در گفتگویی به تازگی زارعی موفقیت «شیار ۱۴۳» را به خود نسبت داده است اما آبیار درباره این اظهار نظر گفت:« فکر می‌کنم کارنامه‌ی هر کس نشان می‌دهد چه کرده است. من پس از «شیار۱۴۳»، «نفس» را ساختم و فکر می‌کنم برای همه مشخص باشد که کارگردان ممکن است برای ساخت یک فیلم چه نقشی داشته باشد. با این حال زمان خیلی چیزها را روشن کرده و می‌کند.»

نرگس آبیار  در «نفس» قهرمانش یک دختر بچه است که روند تاریخی کشور را می توان از نقطه نگاه او به دنیا دید و همراه این بچه شد تا به آنچه که فیلمساز در روایت انتخاب کرده است رسید. این فیلم برای نمایش در بخش سودای سیمرغ سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر پذیرفته شد و دو جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای شبنم مقدمی و جایزه بهترین فیلم در بخش نگاه ملی را بدست آورده است. عوامل دیگر این فیلم سینمایی عبارتند از:ساعد نیک ذات مدیر فیلمبرداری، عباس رستگارپور صدابردار، مهرداد میر کیانی طراح گریم، سجاد پهلوان زاده تدوین، آرش قاسمی صداگذار، مسعود سخاوت دوست آهنگساز، اصغر نژاد ایمانی طراح صحنه و لباس، فرید ناظر فصیحی مدیر جلوه های ویژه کامپیوتری، حسین جمشیدی گوهری و امین حق شناس طراح و کارگردان انیمیشن، آرش آقا بیگ مدیر جلوه های میدانی، بهزاد هاشمی مجری طرح و مدیرتولید، روزبه سجادی حسینی دستیاراول کارگردان و برنامه ریز، شیدا باسمه چی منشی صحنه، بهمن نادیاب دستیار اول فیلمبردار،امیر یمینی مدیر تدارکات،حمید جانی پور و بهنوش منصوری عکاس، یلدا مایلی دستیار اول صحنه و لباس، محمد جعفری رضا محله مسئول فنی، الهام حسامی کارگردان مستند پشت صحنه، طاها آبیار و سید مسعود امامی فیلمبرداران پشت صحنه.

«نفس» این روزها در سینماها مورد توجه قرار گرفته است به نوعی که اکثر سینماها به سانس فوق العاده رسیده است و این میزان استقبال و در عین حال توجه به خود اثر به دور از حواشی ها می تواند اتفاق ویژه ای را رقم بزند.

نرگس آبیار درباره انتخاب سوژه نفس گفته است: «نفس» یکی از رمان‌های نوشته شده، اما چاپ نشده خودم بود که تصمیم گرفتم آن را به فیلم تبدیل کنم. ابتدا می‌خواستم رمان را منتشر کنم که آقای قاسمی (یکی از تهیه‌کننده‌های «نفس» و همسر نرگس آبیار) گفت این کار را همزمان با اکران عمومی فیلم انجام بدهید. «نفس» رمانی است که مدت‌ها روی آن کار کرده بودم و دنیای شیرین کودکانه‌ای در آن موج می‌زد. آقای پورمحمدی، یکی از تهیه‌کنندگان فیلم بود که ابتدا پیشنهاد ساخت نسخه سینمایی رمان «نفس» را داد و گفت فیلمنامه این کار را بنویسم. البته من فکر می‌کردم خیلی کار سختی باشد، چون جنبه‌های ادبی آن باید به تصویر تبدیل می‌شد. به هرحال این کار را انجام دادم. احساسات ناب کودکی و معصومیت، از مهم‌ترین ویژگی‌های این اثر است که من چه در رمان و چه در فیلم، سعی کردم از دریچه نگاه شخصیت اصلی کودک کار، به دنیا نگاه کنم.)

آبیار در ادامه درباره زمان این فیلم اضافه می کند:( قصدم ساخت یک فیلم سینمایی بود و از ابتدا به سریال فکر نمی‌کردم. این زمان طولانی هم دلیل دارد؛ وقتی شما می‌خواهید به تاریخ یک مملکت بپردازید، نیاز به فضاها و موقعیت‌هایی دارید که به‌طور طبیعی زمان فیلم را بالا می‌برد. در «نفس»، به رویدادهای مهمی چون انقلاب اسلامی و دفاع مقدس آن هم از زاویه دید کودک اشاره می‌کنیم و یک برش واقعی از زندگی است. زندگی نقش مهمی در این فیلم دارد. «نفس» خیلی براساس ساختار سیدفیلدی و سه پرده‌ای جلو نمی‌رود ـ اشاره به سیدفیلد، استاد فیلمنامه‌نویسی که فیلمنامه را دارای سه پرده می‌داند ـ و ساختار خودش را دارد.)

همچنین در جشن منتقدان سینمای ایران «نفس» توانست در ۹ بخش کاندیدا شود و همینطور در تمامی بخش های جشنواره مقاومت کاندیدا شد.

برخی تیترها و اظهار نظر ها درباره «نفس»:

نیما حسنی نسب : “نفس” فیلم مهم و قابل تاملی است، باید زنانه فیلم بسازیم

رخشان بنی اعتماد: دلایل متعددی برای حظ بردن از روابط آدمهای ساده در نفس وجود دارد.

مهرزاد دانش : نفس از بهترین های جشنواره امسال بود.

محسن امیر یوسفی:فیلم سینمایی «نفس» عنصر تخیل را به منظور روایت تاریخ معاصر درون خود دارد، عنصری که گوهر گمشده سینمای ایران در سالهای اخیر است  از همین رو معتقدم به درستی جایزه نگاه ملی به این فیلم سینمایی تعلق گرفته است

مسعود فراستی در برنامه هفت: ازنظر من «نفس» خیلی فیلم بدی است. از همان ثانیه دوم مشخص بود قصه ندارد. فیلمی که در آن مادر غایب است. مادربزرگ بشدت خشن است. یک بابای بی‌مزه و بی‌معنا داریم. وقتی می‌رسیم به انقلاب از اینجا فیلم فاجعه است. از طرفی دوربین بشدت بد است. دوربین رودستی که از رودست آن نیز سودی نمی‌برد. وقتی به جنگ می‌رسیم فیلم بدتر هم می‌شود. «نفس» فیلم بشدت ضدجنگی است که فقط قیافه پاسداشت جنگ را می‌گیرد. فیلم بشدت متظاهر است. قدم خیلی جدی به عقب برای آبیار است. حتی از فیلم قبلی او نیز عقب‌تر است که آنجا هم ضدجنگ بود.

محمد تقی فهیم در هفت: من با «بهار» قصه همذات پنداری کردم و مرا به گذشته خود برد. اتفاقات و تصویرسازی فیلم برای من دلچسب بود.همین که در میان فیلم‌های آپارتمانی و سیاه اجتماعی این زمانه یک کارگردان به روستاها رفته و در میان خانه‌های قدیمی کاه گلی قصه‌اش را روایت می‌کند، برای من ارزشمند بود.هرچند فیلم آن قدر اضافه و کش دارد (اشاره به نسخه جشنواره فیلم فجر) که با حذف بسیاری از بخش‌های آن چیزی از فیلم از دست نمی‌رود. اما در سینمایی حرف می‌زنیم که نه درام، نه صحنه، نه شخصیت‌پردازی و… دارد و همین ارزشمند است.

سینماپرس(حمید لازمی): اجازه دهید فیلمتان در کنار مردم «نفس» بکشد!

اعتماد(سحر عصرآزاد): به تصویر کشیدن رویدادهای اجتماعی ایران از دهه‌های ۵٠ تا ۶٠، جذابیتی به فیلم نداده

محسن بیگ آقا: نسلط در ادبیات و اوج فرود قصه بوده که سبب شده فیلم با وجود طولانی بودن کشش لازم را داشته باشد

یاسمن خلیلی فرد: نفس» نیز شخصیت محور است اما متأسفانه درام، در قصه گویی به شدت ناتوان است.

در پایان آنچه که باید بدان اشاره کرد این است که «نفس» در ساختمان فعلی سینمای ایران و به خصوص در بین فیلمسازان زن می تواند به یک الگوریتم تبدیل شود، الگوریتمی که از جسارت و روایت درست مملو است، همین که فیلمساز برای پیدا کردن ایده به پاورقی و صفحه حوادث روزنامه ها یا صفحات تلگرامی وابسته نیست و سوژه ای را برمی گزیند که در نگاه اول خیلی دشوار و در نگاه بعدی آشنا بودن به جزییات زندگی و خلق اتمسفر یکتا است بسیار خوشحال کننده است که هستند فیلمسازانی که سینما را جور دیگری می بینند.